Mobiliteit ging tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 in Alkmaar niet alleen over asfalt en parkeerplaatsen. Het ging over een grotere vraag: hoe groeit de stad zonder vast te lopen? Over auto’s in de binnenstad, parkeerdruk in woonwijken, verkeersveiligheid in dorpen en de vraag hoeveel ruimte er nog is voor de auto.
Tijdens de verkiezingen lagen de verschillen duidelijk op tafel. D66 wilde meer regels rond de binnenstad: meer vergunningparkeren en meer sturing op auto's in woonwijken. VVD en OPA benadrukten juist bereikbaarheid. De auto moest welkom blijven. BAS keek vooral naar de binnenstad en de ondernemers en stelde zelfs gratis parkeermomenten voor, bijvoorbeeld tijdens koopavonden. Het CDA richtte zich op parkeerdruk in dorpen en woonwijken. SPA kwam met plannen voor nieuwe parkeergarages en betere fietsvoorzieningen.
De strijd om de schaarse vierkante meters in Alkmaar was hét hoofdpijndossier tijdens de verkiezingen van 2022. Waar geven we voorrang aan: de fietser en de schone lucht, of de doorstroming van de auto en de bereikbaarheid voor ondernemers? (tekst gaat door onder de foto)
Parkeren in de stad en dorpen blijft een punt van discussie in de Alkmaarse gemeenteraad. (foto: aangeleverd)De afgelopen vier jaar laten op mobiliteitsgebied een opmerkelijke U-bocht zien. Wie puur naar het eindresultaat kijkt, ziet een stad die fundamentele mobiliteitskeuzes voor zich uitschuift. Maar wie naar de politieke geschiedenis kijkt, ziet hoe de val van de eerste, progressieve coalitie de rode loper weer uitlegde voor de auto.
Na de verkiezingen startte een overwegend progressieve coalitie met grootse, groene ambities voor het Alkmaarse verkeer. Partijen als GroenLinks wilden de openbare ruimte stevig terugwinnen op de auto en pleitten voor een autoluwe binnenstad met minder parkeerplekken. (tekst gaat verder onder de foto)
Auto's zijn al decennialang een belangrijke blikvanger op de Alkmaarse grachten. Of ze daar thuishoren, is voortdurend onderwerp van politiek debat. (foto: Streekstad Centraal)Dit was duidelijk zichtbaar in het eerste coalitieakkoord tussen de partijen GroenLinks, BAS, PvdA, CDA, Leefbaar Alkmaar, ChristenUnie en de SP. Daarin werden harde afspraken werden gemaakt om in samenspraak met bewoners en ondernemers te bekijken hoe het aantal autobewegingen in het centrum verminderd kon worden.
Ook werd er een onderzoek gestart naar de invoering van een Zero Emissiezone voor bestel- en vrachtauto’s. De boodschap naar de Alkmaarder was in die eerste bestuursperiode helder: de auto is in het stadshart in de toekomst slechts te gast. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Robert te Beest (CDA) was van 2022 tot 2023 wethouder voor mobiliteit en bereikbaarheid, en kreeg daarna andere portefeuilles. (foto: Jan Jong Fotografie)Deze inhaalslag voor de fietser en het klimaat sneuvelde echter voortijdig. Het eerste college viel binnen een jaar, waarna de nieuwe 'Alkmaarse Stad en Landcoalitie' aantrad. In deze nieuwe samenstelling kregen partijen als de VVD en OPA stevig de touwtjes in handen, en hun visie op mobiliteit stond haaks op die van de eerste coalitie.
Voor OPA blijven auto's een cruciaal en belangrijk vervoersmiddel, en de VVD pleitte in haar programma onomwonden voor het vergroten van de autocapaciteit op knelpunten zoals de Kraspolderbrug. Het tweede coalitieakkoord bevatte dan ook een fundamentele beleidswijziging. Waar de eerste coalitie de auto actief wilde ontmoedigen, beloofde de nieuwe coalitie juist expliciet om de binnenstad goed bereikbaar te houden voor zowel de fiets als de auto, nadrukkelijk met het oog op de economie. (tekst gaat verder onder de foto)
De Laat in de Alkmaarse binnenstad werd een auto- en fietsluwe winkelstraat. (foto: Streekstad Centraal)SPA kwam in 2022 met plannen voor extra parkeergarages en zelfs een fietsparkeergarage onder het water bij het Waagplein. Grote ideeën, maar ze waren de afgelopen jaren nergens terug te vinden als concreet project. Er wordt wel geïnvesteerd in fietsbeleid en bereikbaarheid, maar zonder dergelijk grote plannen.
Het CDA zat van 2022 tot 2026 in beide colleges. In het verkiezingsprogramma werd gepleit voor Parkeren Op Eigen Terrein (POET) als standaard bij nieuwbouw, om te voorkomen dat in nieuwe wijken bestaande straten vol worden 'geparkeerd'. Die eis is niet als zodanig vastgelegd. Parkeernormen blijven flexibel, vooral om woningbouw niet verder te vertragen. Begrijpelijk, maar het betekent ook dat de parkeerdruk in bepaalde wijken niet verdwijnt. (tekst gaat verder onder de foto)
Parkeernormen willen de broodnodige woningbouw in Alkmaar nog wel eens vertragen. (foto: Streekstad Centraal)Deze machtswisseling halverwege de rit verklaart waarom de beloofde grote transities in het Alkmaarse verkeer uiteindelijk in de ijskast zijn beland. Waar de progressieve partijen hoopten op autoluwe straten en verregaande logistieke ingrepen, zette de tweede coalitie in op rust en behoud.
Er werd gekozen voor het handhaven van het bestaande parkeerbeleid, waarmee de afspraken rondom vergunningparkeren en de parkeerplekken voor bewoners simpelweg werden gegarandeerd. Tegelijkertijd werden in het nieuwe akkoord ook de scherpe randjes van de rechtse partijen er afgevijld. De Stad en Landcoalitie koos in alles voor zacht bestuur; een compromis heeft immers altijd de voorkeur boven een botsing. (tekst gaat door onder de foto)
Parkeren en auto's in de binnenstad zijn twee belangrijke onderwerpen binnen het thema mobiliteit in Alkmaar. (foto: Streekstad Centraal)Is er de afgelopen jaren dan helemaal niets veranderd op de Alkmaarse wegen? Jawel, maar de veranderingen vonden vooral plaats in de marge. Over de hele linie was men het er wel over eens dat fietspaden verbeterd moesten worden en dat bepaalde straten naar een veilige snelheid van 30 kilometer per uur moesten gaan.
Maar de échte doorbraak, het oplossen van de ruimtelijke puzzel tussen asfalt, fiets en groen, is ontegenzeggelijk het slachtoffer geworden van de politieke instabiliteit. Waar de bestuursperiode begon met een ideologische koers voor minder auto's en meer leefbaarheid, eindigde deze na de bestuurscrisis in een voorzichtig poldercompromis. Zoals de Bestevaerbrug, die van een krappe meerderheid in de raad wel aangelegd mag worden, maar dan alleen als 'fietsstraatbrug'. (tekst gaat verder onder de foto)
Bruggen en Alkmaar, zoals hier de Victoriebrug, blijken al decennialang een lastige combi in de gemeente. (foto: Streekstad Centraal)Het resultaat is de huidige status quo: de stad is niet wezenlijk autovrijer geworden, maar heeft de auto ook niet definitief ruim baan gegeven. Wie echter iedereen tevreden wil houden en vermijdt om scherpe keuzes te maken, kiest in de praktijk uiteindelijk voor stilstand.
In dit dossier onderzoeken we per thema wat de partijen tijdens de verkiezingen beloofden, wat het coalitieakkoord daadwerkelijk bevatte en hoe de uitvoering zich in de praktijk ontwikkelt. We kijken kritisch naar waar beloftes zijn waargemaakt, waar ze zijn afgezwakt en waar inwoners nog moeten wachten op concrete resultaten. Een analyse van ambitie versus realiteit in de gemeente Alkmaar.
